Over het einde

Maandagavond, 8 maart is mama overleden. Het is plotseling heel snel gegaan: anderhalve week eerder had ik met haar nog een wandelingetje in de wijk gemaakt, was ze nog een ijsje gaan eten en naar de markt geweest met haar beste vriendin. Er was geen tijd om afscheid te nemen; in al mijn naïviteit zag ik ons nog wel tal van uurtjes samen breien of haken en babbelen.

We waren bij haar toen ze haar laatste adem uitblies, na twee dagen waken aan haar bed, een ervaring die ik niet licht zal vergeten (en ook niemand toewens om ooit mee te maken). Dat is mijn enige troost: dat ze niet alleen was en zelf niet meer heeft hoeven afzien.
Dat het lijden eindelijk voorbij is.

FullSizeRender

En toen begon de hele rompslomp om de begrafenis te regelen, die één week later zou plaatsvinden. ‘Gelukkig’ waren net de coronamaatregelen versoepeld en konden we vijftig in plaats van vijftien mensen uitnodigen. Behalve speculeren over wie die vijftien mensen dan zouden zijn, dat ze gecremeerd wilde worden en dat er geen kerkelijke dienst moest zijn, was er niets vooraf besproken of geregeld.
De foto voor op het rouwprentje was snel gekozen: een herfstig portret dat de fotograaf op mijn trouwdag toevallig van haar maakte.

Drie dagen krijg je in België voor het overlijden van een ouder of partner. Drie luttele dagen. En ik kan u verzekeren dat dat bijlange niet genoeg is om alles rond te krijgen. Bovendien heb je tussendoor amper de tijd om te ademen, laat staan te beginnen met rouwen. Mijn vader kreeg het ene telefoontje na het andere en moest zelf ook heel wat in orde brengen.

Met z’n drieën gingen we langs de begrafenisondernemer om alle praktische dingen te overlopen en vanaf dan kwamen we in een rollercoaster terecht: gaan groeten, gaan kijken op het kerkhof hoe zo’n urnegraf er juist uitziet; een halve dag spenderen aan het aanleggen van een adressenlijst en een lijst met de genodigden (mijn mama kende veel mensen: veel collega’s, veel vrienden en kennissen die wij echter niet allemaal kennen); piekeren over de namen die op de rouwbrief moeten komen, het tekstje kiezen voor op de rouwbrief; enveloppen schrijven, brieven versturen of in de bus gaan steken bij mensen thuis; gaan groeten; een bloemstuk kiezen, muziek kiezen; nog eens gaan groeten (= haar voor de allerlaatste keer zien)…

Eens het gras afrijden en letterlijk uitwaaien in de tuin, foto’s kiezen (uit een archief van duizenden foto’s) voor tijdens de dienst, tussendoor al eens een huilbui of vijf (al vind ik het nog altijd moeilijk voor te stellen dat ik niet straks op mijn fiets stap, haakwerk onder de arm, om bij haar in de living te gaan zitten), piekeren over een outfit (want ik had enkel drie jeansbroeken en blijkbaar is jeans not done op een begrafenis?), met mijn papa een ‘deftige’ jas gaan kopen en voor mezelf dan maar snel snel een zwarte broek, … en toen was het plots de dag van de begrafenis.

8C731924-AD2D-48D9-A1F3-7C53900BDC59

Intussen stroomden de condoleanceberichten binnen. Ik heb nooit beseft hoeveel zo’n bericht, ook al is het één zinnetje, deugd kan doen. Al die mensen die zich mama herinneren, die aan haar en aan ons denken… Als er vroeger in onze wijde omgeving een overlijden was, had ik altijd zoiets van: een kaartje sturen met één of ander van het internet geplukt cliché erop, wie heeft daar nu iets aan? Ik weet nu wel beter (en ik voel mij schuldig voor alle genegeerde overlijdens van vroeger, ook al wist ik in al mijn naïviteit natuurlijk niet wat voor een impact dat heeft op de nabestaanden). Het is een kleine moeite voor de schrijver en een hart onder de riem van de ontvanger.

De afscheidsviering zelf was heel mooi. We hadden 90 foto’s uitgekozen die tijdens het afspelen van muziek (Afscheid nemen bestaat niet deed de tranen niet druppen maar strómen, danku Marco) werden geprojecteerd en mama toonden zoals ze was: goedlachs, actief, genietend van het leven en altijd positief.
Er waren enkele vriendinnen van mama die een tekstje voorlazen, en ik. Na lang twijfelen of ik het niet door de ceremoniemeester zou laten doen, maar zo was het juist, zo klopte het: mijn afscheid.

We gingen bij papa thuis pistolets en koffiekoeken eten, een minikoffietafel en niet geheel volgens de regels maar daar lagen wij die weken niet meer wakker van. Het regende die hele dag, een gestage, malse lenteregen. Stonden we daar op het kerkhof onder onze paraplu’s te staren naar mama die was gereduceerd tot een urne. Er waren wel twintig bloemstukken, te veel voor dat kleine graf, maar zo’n mooi zicht. Zoveel warmte, zoveel verdriet.

FullSizeRender(1)

Shit, het is niet eerlijk. Maar het is wel gebeurd. En nu pas vond ik de woorden om het jullie te vertellen. En misschien vind ik er ooit nog meer om over de laatste maanden te vertellen.

32 gedachtes over “Over het einde

  1. Oh Leen ❤️. Mijn deelneming… Het is zo niet eerlijk! Ik moest huilen van het alleen nog maar te lezen. Ik hoop dat je veel steun vindt bij je geliefden en je inmiddels wat kan ademen en op je eigen tempo kan rouwen. Sterkte meid…

    Geliked door 1 persoon

  2. Gecondoleerd Leen. Ik had het natuurlijk al gezien op IG.
    Al dat geregel zo vlak na een overlijden, ze zouden dat een mens niet mogen aandoen hé. Aan de andere kant verzet het natuurlijk wel je gedachten.
    Ik hoop dat je het overlijden van je mama mettertijd een plaats kan geven. Weten dat het lijden voor haar voorbij is kan al een kleine troost zijn.
    Heel veel sterkte!

    Geliked door 1 persoon

  3. Het is altijd te vroeg als je afscheid moet nemen, zelfs al zat het er aan te komen. Ik snap dat je niet eerder de woorden vond om het hier te schrijven, en dat is ook geen prioriteit. Eerst aan jezelf denken nu, en samen met je familie veel warme herinneringen ophalen. Dikke knuffel!

    Geliked door 1 persoon

  4. Ik ben blij dat je het eindelijk schrijft. Je gevoelens zijn zo herkenbaar, de rollercoaster waar je in terecht komt. Het feit dat je na 3 dagen weer moet gaan werken en doen of er niks aan de hand is. Het is zwaar, loodzwaar…….ik hoop dat je troost vindt in de warme herinneringen en het verdriet slijt, maar het gemis blijft…..heel veel warme knuffels…….

    Geliked door 1 persoon

  5. Leen, gecondoleerd met je verlies van je mama én véél sterkte in deze moeilijke periode nu. Hoe gaat het met je papa? Hou je papa nu goed in’t oog, verdriet doet rare dingen met mensen, zéker als ze nu alleen zijn…

    Geliked door 1 persoon

    1. Die mens zijn leven is compleet omgegooid. Ik weet ook nog niet hoe dat gaat aflopen. Mijn mama was de sociale van de twee en degene die zorgde dat ze (hij) regelmatig buiten kwamen. Ze gingen dikwijls samen fietsen of wandelen of een weekendje weg bv. Natuurlijk heeft hij daar al een dik jaar aan kunnen “wennen” maar bon, ik kan me niet voorstellen wat er gebeurt als mijn wederhelft er ineens niet meer is. Helemaal alleen in dat grote huis vol herinneringen aan haar en hun leven samen… Ik vind het verschrikkelijk.

      Geliked door 1 persoon

  6. Het brengt mij direct terug naar 5 jaar geleden… Zo herkenbaar. Met 3 dagen ben je echt niets hé (dat papa in het buitenland overleed maakte het er niet makkelijker op) en zoveel moeilijke keuzes die je moet maken.
    Als je nog restjes wol kan gebruiken of eens wilt afspreken om samen te haken, laat het maar weten.
    Veel sterkte voor jou en je familie.

    Geliked door 1 persoon

    1. Merci Lize ❤ We gaan van de week met de 'breihaakclub' samenkomen om te zien hoeveel lapjes we al hebben en hoeveel wol er nog ontbreekt. Dus wie weet hoor je me nog 😉

      Like

  7. Veel sterkte Leen! Ik weet vaak ook niet goed wat te zeggen maar ik zal je woorden wel onthouden. Ik vind dat je het heel mooi beschreef, vol liefde. Ook wel heel mooi als dat het gevoel is dat bij mij blijft hangen – vind ik.

    Geliked door 1 persoon

  8. Veel veel veel sterkte Leen! Je hebt hier een prachtige post geschreven en ik ga dat nu ook onthouden, dat een klein woordje of een schijnbaar stom kaartje vaak al genoeg is (dacht er net zo over als jij). Ik stuur je via deze digitale weg veel warmte en liefde en een dikke knuffel!

    Geliked door 1 persoon

  9. Hoe gaat het nu met jou? ‘k ben wel blij dat je bewust hebt kunnen afscheid nemen.

    Ja, eens je verlies meemaakt, reageer je anders nu bij anderen. Ook ik besefte hoe gevoelloos ik vroeger reageerde. Al blijft het moeilijk “juist” te reageren want iedereen heeft echt andere noden op zo’n moment.

    En nee, die coronaregels strikt volgen bij een overlijden en begrafenis , dat lukt niet. Dat lukte ons ook niet al probeerden we ze zo goed mogelijk te benaderen.

    Geliked door 1 persoon

    1. Het gaat wat op en af. De eerste feestdag is al achter de rug… nog zoveel die moeten volgen. Ik kon me dat vroeger niet voorstellen hoe het was om iemand kwijt te raken, hoe empathisch ik in de meeste situaties ook ben. Ge wilt u dat eigenlijk ook niet voorstellen. Maar naar de toekomst toe ga ik zeker meer m’n best doen om er te zijn al is het met zo’n klein rouwberichtje of kaartje dat gewoon deugd heeft gedaan…

      Like

  10. Phew, ik word hier écht stil van… Dat je dat allemaal neerschrijft, in volle rouw. Ik kan me niet voorstellen dit te moeten meemaken, en dan nog eens in Coronatijden. Heel, heel, heel veel goeie moed en knuffels van hieruit! Het is inderdaad niet eerlijk…

    Geliked door 1 persoon

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s