Over de kunst van het ongelukkig zijn

Ik volgde een webinar met Dirk De Wachter, georganiseerd door de Amsterdamse afdeling van The School of Life, over zijn visie op (on)gelukkig zijn in tijden van corona. Het was mijn eerste kennismaking met de bekende Belgische psychiater (wiens boek al een tijdje op mijn wishlist staat) en het gesprek zette me aan het denken.

Iedereen (op social media) lijkt zo gelukkig!

Geluk is zo’n belangrijk iets geworden in onze maatschappij, want op social media smeert iedereen zijn leuke activiteiten en uitstapjes en innige momentjes breed uit. Ik doe dat om me te focussen op het goede in mijn leven, anderen misschien om te kunnen zeggen, “Kijk eens hoe interessant/geweldig/ongelooflijk/paradijselijk mijn leven is!”
Waardoor een normaal mens algauw gaat denken: “Shit, wat is er mis met mij dat ik niet net zoveel geluk lijk te kunnen vinden in mijn leven?” Tenminste, dat is soms mijn gevoel: hoe komt het dat ik op een dag vaak dipjes heb, dat ik me volsteek met snoep om daar uit te raken terwijl anderen genoeg energie hebben om door het leven te dansen?

Mijn psychologe zei onlangs: “Waarom heb je dat beeld Leen, van anderen die wél heel veel kunnen plannen en doen? Denk je niet dat die evengoed ’s avonds pompaf in de zetel crashen?”
En toen besefte ik dat ik eigenlijk geen idee heb daarvan. Op Instagram zie je slechts fracties van iemand z’n dag. Ikzelf post veelal de leuke dingen – mijn plantjes, de tuin, boeken die ik lees – want anders wordt het algauw een klaagzang, toch?
Misschien hebben mensen net van mij wel een heel ander beeld, het beeld van een actieve dertiger die altijd met iets bezig is. En dan niet met middagdutjes in de zetel of een date met Ben & Jerry terwijl de afwas en de rommel zich om me heen opstapelen, maar met tuinieren en wandelen en gezond eten (ha!) en fietsen en andere dingen waar ik gewoon moe van word.

Wat is geluk?

Volgens Dirk De Wachter is geluk niet dat vrolijke, feestelijke, uitbundige leven, maar is geluk net een zinvol, vervullend, vredevol bestaan. “Contentement”, wel ja.

Dat is zo’n beetje mijn geloof: je kan niet in een constante fase van ‘gelukkig zijn’ zitten.
Het leven bestaat nu eenmaal uit bergen én dalen. Anders zou het maar saai zijn, toch, als er zo niet af en toe iets boven de rest uitstak?
Ik geloof eerder in de gouden randjes die ik zo dapper blijf verzamelen, momentjes van genieten van het leven, van beseffen hoe goed ik het heb, en dat kan gaan van een reiger die voorbijvliegt of kaasfondue eten tot bovenop een bergtop staan of mijn verjaardag kunnen vieren met alle mensen die ik graag zie om me heen.

Wat niet wil zeggen dat ik buiten die momenten per se ongelukkig ben, neen. Dan ben ik gewoon… content. Tevreden met wat ik heb.

Praten met je medemens…

Dirk De Wachter gelooft erg in verbinding zoeken met andere mensen, iets wat we verleerd zijn. In therapie gaan heeft voor onze generatie niet meer het stigma van “da’s enkel voor zwakkelingen en mensen met een serieuze hoek af”. We stappen veel makkelijker op professionele hulpverlening af, want we willen maar al te graag normaal zijn en de controle terug krijgen over ons leven. We willen maar al te graag gelukkig zijn. Een goed gesprek met een vriend over wat Dirk “de gewone lastigheden van het leven” noemt kan even waardevol zijn.

Je mag ongelukkigheden niet wegduwen, want dan gaan ze zich opstapelen en je aanvreten. Je bezorgdheden delen is net keihard nodig om uit die vicieuze cirkel van negativiteit te geraken. En waarom praten we niet met mensen uit onze eigen omgeving daarover?

Schaamte werd als reden aangehaald: liever wenden we ons tot iemand die we niet kennen, dan aan een vriend te moeten toegeven dat we ons gefaald voelen in het leven, zeker als iedereen om je heen alles bereikt lijkt te hebben. We schamen ons omdat we niet succesvol zijn, omdat we het niet ‘gemaakt’ hebben, kortom omdat we het geluk niet hebben kunnen bereiken.

Bij mij speelt opvoeding wel een grote rol: mijn ouders vonden altijd dat ik “niet flauw” mocht doen. Wenen om iets wat in hun ogen slechts een habbekrats was, dat vonden ze maar niks. In Afrika verhongeren de kindjes en ik wil mijn champignons niet opeten?! Je weet wel: er is altijd wel ergens iemand die het erger heeft dan jij.
Dat – maar niet alleen dat, uiteraard speelden er andere factoren mee – zorgde voor een immens nutteloos schuldgevoel ten tijde van mijn eerste burn-out: “Wat zit gij hier nu godverdomme zo zielig te doen? Ge hebt een leuk huis, een geweldige vriend, vrienden, familie om u heen! Er zijn mensen die niet eens een dak boven hun hoofd hebben en onder een brug moeten slapen! Verman uzelf! Bijt op uw tanden en ga toch gewoon door!”
Het heeft lang geduurd voor ik durfde inzien dat die manier van denken compleet nutteloos was en me zelfs meer in de put duwde. Je kan je eigen leven en je eigen geluk niet afmeten aan dat van iemand anders.

… en leren luisteren naar je medemens

Net het delen van je bekommernissen met je naasten zorgt voor meer verbinding, haalde Dirk De Wachter aan. Je creëert een diepere band met je naasten. Omgekeerd moet je er voor openstaan om te luisteren naar wat anderen je willen vertellen. Niet meteen klaarstaan met raad of advies – dat is moeilijk, want je wil die andere natuurlijk helpen, terwijl die misschien enkel behoefte heeft aan een luisterend oor.
Van introverten wordt wel eens gezegd dat ze goed kunnen luisteren; anderzijds ben ik een erg empathisch iemand en slorp ik de problemen en zorgen van een ander op als een spons, waardoor ik vaak dit soort gesprekken afblok omdat ik zelf al zoveel lasten te dragen heb. En dat is wel jammer, denk ik, want diepgang maakt vriendschap net waardevol.

En terwijl ik deze post schreef, schemerde het liedje van Raymond Van Het Groenewoud erdoorheen, in de versie van Balthazar uit 2006 (toen ik tijdens het concert stiekem verliefd werd op hun zanger):

Gelukkig zijn
Daarvoor wil ik alles geven
Weg wat teveel is
Geen stress aan mijn lijf
Gelukkig zijn.

Wat is voor jou ‘gelukkig zijn’?

17 gedachtes over “Over de kunst van het ongelukkig zijn

  1. Ja dat is er recht op hé! Ik heb het al vaak gezegd tegen mensen om me heen. Stop met te willen volmaakt zijn, alles perfect hebben in het leven. Dat zorgt alleen voor extra stress en yes, burnout! We kunnen in het leven niet constant vrolijk doorzweven, want in dat geval staan we niet meer met de voetjes op de grond! Ik zou zeggen! Toepassen die handel !

    Geliked door 1 persoon

  2. Het lijkt wel vaak zo dat mijn vrienden alles hebben in het leven en dat ook moeiteloos schijnen te combineren. Dan voel ik me zo’n duts. Maar het zal heus overal wel iets zijn. Echt waanzinnig gelukkig zijn, dan ervaar ik maar zelden, en dan is het sowieso iets van korte duur, door een speciale gebeurtenis ofzo. Streven naar tevreden is goed genoeg. Meestal haal ik dat wel, maar soms ook niet. Ik ben nu eenmaal nogal een mopperkont…

    Geliked door 1 persoon

    1. Ik geloof dat een constante staat van gelukkig zijn (euforisch) niet bestaat. Zelfs constant ‘content’ zijn is soms moeilijk dus inderdaad, daarnaar streven is al genoeg, zeker voor de pessimist in mij 🙂 Die kleine geluksmomentjes, daar doe ik het voor!

      Geliked door 1 persoon

  3. Toen ik daar in mijn depressieve toestand zat was dat ook een van de eerste dingen die ik tegen mijn psycholoog zei: “Ik heb een tof lief, een tof huis, een toffe job, lieve vriendinnen en toch…”

    Dat heeft er niet echt veel mee te maken hé eigenlijk. Ik streef ook naar gewoon content zijn, al ben ik tegenwoordig wel vaak gelukkig. Wat mij vroeger (en nu ook nog) altijd hielp was eens vanuit een ander zijn ogen naar mijn eigen leven kijken en dan besefte ik dat het er bij mij ook allemaal happy happy joy joy uit zag maar dat ik mij zo totaal niet voelde, dus waarom zou dat bij een ander dan wel allemaal ‘perfect’ zijn?

    Geliked door 1 persoon

  4. Ik heb ook altijd het gevoel dat anderen veel meer tijd hebben. En dat ik precies altijd veel tijd verlies met dat online zijn.
    Soms voel ik me ook triest of angstig, in periodes meer dan anders. Maar meestal ben ik het gelukkigst als ik weinig zorgen heb en gewoon kan genieten van een boek, een wandeling of een serie. Zonder meer.

    Geliked door 1 persoon

  5. Ik probeer eigenlijk nooit te spreken in termen van geluk omdat ik al lang doorheb dat constant geluk niet bestaat, zeker niet voor mensen zoals wij die nogal emotioneel, perfectionistisch en piekerachtig zijn. Ik probeer gewoon te streven naar goeie dagen. En op slechte dagen vroeg in bed te kruipen 🙂

    Geliked door 1 persoon

  6. Heel herkenbare en hulpzame blog!
    Ik zit ook vaak in de fase van ‘niet trunten’ en door doen. Moeilijk te doorbreken, in een familie en provincie van zwijgers en doorduwers en zwijgers-voor-de-lieve-vrede. Maar ik denk dat ik afgelopen jaar al veel vooruitgang geboekt heb hierin, veel meer praat, minder streng ben, etc…
    Piekeren blijft de aard van het beestje, maar ik herken makkelijker mijn viscieuze cirkels 🙂

    Geliked door 1 persoon

  7. nee natuurlijk klopt het niet wat we zien van anderen op social media. Een vriendin zei me ooit dat ze al lang niet meer gebeld had want ze had me niets te vragen want ze las toch al heel mijn leven online. “Nee, net de dingen die er vaak het meest toe doen, staan daar niet op” antwoordde ik. Niet omdat je persé de schone schijn wil ophouden, maar omdat het te persoonlijk is, te pijnlijk, omdat er andere betrokkenen zijn enz…

    Die echte contacten en conversaties zijn volgens mij key, maar die krijg je niet altijd zo spontaan. Daarvoor moet je een vertrouwensrelatie hebben/bouwen met vrienden en dat kan net het pijnpunt zijn vrees ik; ‘k ben zelf ook geen goeie luisteraar. We hebben het allemaal zo druk :(.

    ‘k moet aan de vulnerability van Bréné Brown denken. ‘k moet echt eens dat boek gaan lezen.

    Geliked door 1 persoon

    1. Inderdaad, ook op deze blog zijn er dingen die ik niet vertel. Misschien tussen de lijnen… Maar dan moet je al héél goed lezen denk ik. Ik probeer wel vaker posts als dit te schrijven, net om aan te tonen dat het leven niet al rozengeur en maneschijn is. Om me af te zetten tegen de perfectie van social media. Om even te cheken: ben ik hier alleen in? Altijd een opluchting om dan reacties te lezen van mensen die hetzelfde/iets gelijkaardigs ervaren, of goede raad van anderen waar ik wel wat mee ben. In deze tijden is het alleszins niet makkelijk om gesprekken te hebben met goede vrienden, ik doe dat liever irl dan bv via whatsapp (wat ons hoofdcommunicatiemiddel is).

      Like

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s