Over een workshop stress & burn-out op de werkvloer

Burn-out, het is tegenwoordig een hot topic. Iedereen kent wel iemand die een burn-out heeft (gehad), of kampt zelf met problemen die in die richting wijzen. SD Worx publiceerde begin dit jaar enkele cijfers over het jaar 2018, waarbij ze melden: “(…) liefst 12,3% van de werknemers in de Belgische privésector zat vorig jaar tussen een maand en een jaar thuis wegens ziekte; het jaar ervoor was dit 11,7%.” Voornamelijk in grote organisaties, maar het blijft veel he, 12 mensen op 100.

Ook bij ons op kantoor wordt er geworsteld met stress. Ik weet niet of dat aan het type mensen ligt, aan de branche of aan een combinatie van vanalles, maar ik zie om mij heen hoe er zoveel moeite moet worden gedaan om een goede balans te vinden… terwijl wij bij een tof bedrijf werken en de sfeer op de werkvloer goed zit.
Maar ik weet beter dan wie ook dat er niet enkel op de werkvloer de nodige stressoren zijn: ook in je privéleven bots je constant op eisen en verwachtingen waaraan je moet, maar zelden kan voldoen.

Foto door Jonas Denil.

Toen HetWeb een workshop stress & burn-out organiseerde, was ik er dan ook als de kippen bij om me in te schrijven. Het was slechts een korte namiddag, helaas, want dit is een onderwerp waar je volgens mij uren over kan praten en bijleren. Een onderwerp waar je niet genoeg over kán weten.

Intro/ check-in

We begonnen met een soort kringgesprek waarin iedereen mocht zeggen waarom hij/zij hier zat, en wat er van de workshop werd verwacht. De antwoorden waren uiteenlopend, want uiteraard waren er mensen die niet zozeer voor zichzelf kwamen (stress? wat is dat?) maar om tekenen van te veel stress te kunnen herkennen bij anderen. Het was efkes verschieten van sommige antwoorden: er waren collega’s die aangaven dat ze naar hun gevoel in het rood of het oranje zaten, of al maanden niet meer zonder stressgevoel hadden doorgebracht. (Ik, bijvoorbeeld. En ik verschoot daar zelf ook van, want tot nu toe heb ik altijd vooruit proberen te kijken, maar door nu even achteruit te kijken, besefte ik pas hoe diep ik weer aan het zakken was.)

Wat is stress?

Stress is een natuurlijk proces in het lichaam, een reactie op een trigger die een gevaar vormt voor je systeem, bijvoorbeeld een tijger die ineens voor je op de weg springt of een belangrijke meeting die eraan komt. Stress is een alarmsignaal: het triggert hormonen die je lichaam klaarmaken voor ‘fight or flight’. Normaalgezien is dit kort en accuut, en daarom in eerste instantie iets positiefs, want het zorgt ervoor dat je gedreven blijft en jezelf uit een gevaarlijke (of drukke) situatie kan redden.

Screen Shot 2019-06-11 at 08.58.40.png

Na een stresspiek volgt in principe een periode van rust en herstel. Je lichaam kan wel wat stress aan, maar als je op den duur geen pieken meer hebt, maar één rechte lijn van stress zonder herstelperiodes tussenin, spreekt men van chronische stress en dat brengt alles in gevaar.
Je lichaam moet dan gaan bijsturen en gaat cortisol blijven produceren in je bijnieren. Dat vraagt heel veel van je lichaam waardoor allerlei andere functies worden uitgeschakeld om energie te sparen: zo komt het dat je bijvoorbeeld gaat hyperventileren, dat je te warm krijgt, dat je spijsvertering overhoop ligt… In de meest extreme gevallen (en die zijn er!) zijn er mensen die op den duur niet meer kunnen zien of van wie bepaalde ledematen het laten afweten. Bovendien heeft het ook een effect op je immuniteit, gezien je spijsvertering vitamines niet meer goed kan opnemen: mensen met te veel stress worden sneller ziek.
In theorie krijg je een burn-out als je zes maanden constante stress hebt gehad.

Om iets te kunnen doen aan je stressniveau, moet je weten wat je stressoren juist zijn. En die kunnen zich zowel in je privéleven als op je werk bevinden.

Het drievoudige menselijke brein

Bron: https://blouw-druk.nl/300-2/

De workshopbegeleidster gaf ons wat theorie omtrent de werking van onze hersenen. We hebben drie delen, waarvan het oudste ons ‘reptielenbrein‘ is, het primitieve systeem dat van in den beginne al bij ons is en zorgt voor de nodige alertheid en het produceren van stress in geval van gevaar. Daarna is het limbisch systeem erbij gekomen (waarin o.a. sociaal gedrag en onze emoties zich bevinden), en tot slot de neocortex (waar de ratio zich bevindt). (Dit is héél kort uitgelegd hoe dat in elkaar zit; hier bijvoorbeeld wordt het meer in detail uitgelegd.)

De evolutie gaat te snel in die zin dat ons primitieve reptielenbrein alle veranderingen niet kan volgen: we moeten ons constant aanpassen, constant alert zijn, waardoor we (sommige mensen meer en sneller dan anderen) overprikkeld geraken.
Die overmaat aan stress zorgt ervoor dat de neocortex in een kramp geraakt, waardoor je ratio (het wéten dat alles uiteindelijk wel goed komt, en dat stressen eigenlijk nergens goed voor is) wegvalt, je concentratie vermindert, en dat je dingen gaat vergeten. Allemaal gevolgen die ik de voorbije maanden aan den lijve heb ondervonden.

Belangrijk in deze situatie is dat je hersens terug moeten gaan ontspannen. Bewegen, veel water drinken, goed slapen en gezond eten spelen daarbij een belangrijke rol. (Maar net wanneer ik zoveel stress heb, ga ik slechter slapen, meer boefen en ontbreekt het mij aan de fut om veel te bewegen…)

De stress performance curve

Bron: https://www.researchgate.net

Op de stresscurve wordt met vier kleuren gewerkt.

  • groen: te ontspannen, niet veel motivatie, tot verveling toe. Hier zit eerder de bore-out.
  • geel: in het begin van de gele zone heb je net voldoende stress om uitdagingen uit te gaan, om gemotiveerd te zijn. Dit is waar je in de ideale wereld zou moeten zitten. Aan de voet van de top is het keerpunt: je blijft maar doorgaan, ook al kan je niet meer. Je zelfbeeld en je prestaties gaan naar beneden en je komt in een negatieve spiraal terecht. Dat is (voor mij) het punt waarop mijn rode vlaggetjes als paddenstoelen uit de grond schieten en ik dringend een portie selfcare moet gaan toepassen.
  • oranje: het gevoel van falen wordt steeds groter; je wil blijven vechten want ‘opgeven’ dat staat niet in je woordenboek. De fysieke klachten (rug, nek, hoofd, maag, darmen) nemen toe. Je MOET hulp vragen, want op een bepaald moment kan je het niet meer alleen. Een ‘buddy’ (of dat nu een goede vriendin of een professionele psycholoog is) kan je helpen om terug naar de andere kant te raken.
  • rood: break down. ’t Is gedaan.

We mochten voor onszelf op deze grafiek aangeven waar we dachten dat we zaten. Gezien alle symptomen wist ik dat ik mezelf in de oranje zone moest plaatsen – nog niet zover als twee jaar geleden, maar godverdomme veel verder dan ik had gedacht. De rode zone leek plots zo angstaanjagend dichtbij, de klim naar de andere kant van de top onoverkomelijk zwaar.

De symptomen

Natuurlijk ken je (onbewust misschien) de symptomen die erop wijzen dat het niet goed met je gaat. Nochtans zijn we heel goed in het negeren ervan. Ik ben misselijk? O, dat zal wel een griepje zijn. Ik voel me constant duizelig? O, dat zal wel normaal zijn en vanzelf overgaan. Ik ben altijd moe? O, dat zal wel het normale winterdipje zijn, en de lente staat voor de deur! We zijn zo goed geworden in die signalen negeren… terwijl ons lichaam ons vanalles duidelijk wil maken.

Die symptomen verschillen van mens tot mens, maar zijn onder te verdelen in drie categorieën.

  • De emotionele symptomen: je huilt veel sneller en schijnbaar zomaar, je ergert je aan alles en iedereen, …
  • De mentale symptomen: je slaapt slecht, je bent rusteloos, je gaat doemdenken, je wil jezelf constant druk bezig houden om jezelf niet te moeten tegenkomen.
  • De fysieke symptomen: hoofdpijn, keelpijn, rugpijn, nekpijn, spijsverteringsklachten, moe, …

STOP

Hoe geraak je uit een stresserende situatie? Door letterlijk te stoppen. Bijvoorbeeld wanneer je in een meeting zit en je voelt de stress toenemen: stap even naar buiten, kom tot rust, focus op je buikademhaling. Belangrijk is ook dat je in de meeste situaties uitgaat van je eigen perceptie: een situatie geeft je stress omdat jij ze op een bepaalde manier interpreteert, maar misschien bedoelt je omgeving het zo helemaal niet!

Ten tweede is je energiebalans belangrijk: maak eens een lijstje van je energievreters en daarnaast je energiegevers. Het spreekt voor zich dat je werk niet enkel uit vreters mag bestaan… want dan is het maar al te duidelijk dat er iets  zal moeten veranderen.

Op dit stuk had er gerust dieper ingegaan mogen worden, want het is één ding om te erkennen dat je bezig bent aan stress onderdoor te gaan, maar hoe voorkom je dat dat gebeurt?

MBTI & stress

Bron: https://eu.themyersbriggs.com

Omdat we enkele weken eerder een MBTI-sessie hadden gevolgd, werd er aan het einde van deze workshop nog even ingezoomd op welke dingen stress geven aan jouw type. Het kwam verrassend genoeg volledig overeen (zoals lastminute veranderingen, conflicten op het werk, lawaai, uitstelgedrag en de onbekwaamheid van anderen), maar daarbuiten zijn er nog veel meer dingen die mij eveneens stress geven. (Ik krijg gewoon van heel veel dingen stress tegenwoordig, punt.)

Achteraf bleven we met enkele collega’s een tijdje napraten. Deze sessie was een wake up call die niet mag worden genegeerd.

Hoe ga jij om met stress, op het werk of thuis?

 

21 gedachtes over “Over een workshop stress & burn-out op de werkvloer

  1. Die oranje zone is echt een enge… Maar wat goed dat je die workshop krijgt op de werkvloer.

    Zelf besef ik dat het best is om leuke dingen te doen. Gewoon leuke dingen, die niet productief moeten zijn, of niet voldoen aan de verwachtingen van anderen, of voor de rest ook nergens naartoe gaan. Een beetje gedachteloos wandelen, een gedicht schrijven dat daarna gewoon veilig in de kast blijft, een vriendin opzoeken, of gewoon in mijn pyjama naar muziek luisteren… 🙂

    Dat zijn ook de eerste dingen die eraf vallen, natuurlijk. Soms kom je daar gewoon weken niet aan toe. Maar telkens ik ze opnieuw doe, voel ik dat ik er deugd van heb!

    Like

  2. Razend interessant! Ik denk dat dit een van de grootste uitdagingen voor onze generatie is en nog een tijd zal blijven. Ik weet soms niet eens waardoor ik stress krijg, maar hij is er alleszins wel. Ik kan het counteren door heel veel rust in te bouwen in mijn privéleven en ik heb chance dat het thuis ook gewoon heel goed gaat. Ik schat dat ik ergens op de lijn tussen geel en oranje zit, al een tijdje. Daarvoor zat ik toch zeker een paar maanden ferm in het oranje, ik ben bijna gecrasht, maar net niet, door mijn huisarts die me geholpen heeft. Het blijft een strijd in elk geval, want op het werk snappen ze gewoon niet dat die overdreven flexibiliteit die ze vragen mensen kapot maakt. Wat je schrijft is zo herkenbaar trouwens, in periodes van stress eet ik ook slechter en sporten, daar komt dan helemaal niets van in huis.

    Geliked door 1 persoon

  3. Wat boeiend! Ik wist niet dat je in theorie al na zes maanden permanente stress een burn-out kan krijgen, verklaart eigenlijk heel veel in mijn geval. Ik weet half en half wat mij stress geeft, maar zelfs nu, na therapie en thuis zitten, merk ik het niet altijd even snel op. En ga ik vaak nog diep in het oranje. Hoe je die stress kan voorkomen, dat zou ik toch ook wel heel graag willen weten. Want die balans zoeken, vinden en blijven behouden, het blijft toch een serieuze uitdaging.

    Geliked door 1 persoon

    1. Stress gaat er inderdaad altijd zijn, ik hoop echt dat ik een manier vind om ermee om te gaan (want over enkele maanden moeten we ons appartement verkopen en nog een paar maanden later verhuizen, dat gaan zeer grote stressmomenten zijn). Ik denk dat ik in de eerste plaats al wat minder veeleisend voor mezelf moet zijn 🙂 en mijn prioriteiten duidelijker vastleggen. Alles tegelijk willen is alvast géén goed idee :p

      Geliked door 1 persoon

      1. De verhuis bij ons gaf ook heel wat stress, net zoals de afwerking nu nadien. En minder veeleisend zijn voor jezelf, dat zou ik ook moeten zijn. Maar hoe doe je dat? 🙂 Dito voor die prioriteiten vastleggen. Dus mocht je tips hebben, dan hoor ik dat graag 😉

        Geliked door 1 persoon

      2. Ik ben op zoek naar een goede psycholoog, gedragstherapie zou moeten helpen… maar dat zal waarschijnlijk pas voor september zijn. Ik wil daar echt van af, ik wil kunnen omgaan met stress 🙂

        Like

  4. Oranje hier, weeral… En dus proberen om voldoende rust te nemen, maar die kleine beetjes energie meteen weer zien opgaan aan die thesis (en dan niet zozeer het schrijven ervan als wel het vechten tegen alle angsten die het oproept).
    Jammer dat er niet dieper werd ingegaan op het voorkomen, want inderdaad, erkennen is goed, maar je wilt natuurlijk in de eerste plaats al niet zo ver komen. Tegelijk vind ik het wel super dat je werkgever dat organiseert, daar kunnen er veel van leren! Ik hoop dat het jou en je collega’s helpt, want effectief, een fijne werksfeer en een tof bedrijf zijn bijlange niet voldoende om zo’n dingen te counteren.

    Geliked door 1 persoon

    1. Het was inderdaad zeer leerzaam, een echte eye-opener. (Nochtans wist ik al heel veel he, maar soms negeer je soms de dingen die je al hebt geleerd omdat dat nu eenmaal makkelijker is…) Met een thesis in de oranje zone zitten, is een serieuze uitdaging. Take it easy he, je (mentale) gezondheid komt ALTIJD op de eerste plaats, en die thesis die is er later ook nog wel…

      Like

      1. Mja, dat is jammer genoeg niet helemaal waar: mijn mentale gezondheid komt absoluut op de eerste plaats. Maar met die thesis is het nu of nooit; als ik hem eind augustus niet indien, kan ik dat enkel nog doen wanneer ik mij opnieuw voor die studie inschrijf (ofte dus: het – ondertussen verhoogde – inschrijvingsgeld van15000 chf betaal) en dat kan ik mij niet veroorloven…

        Geliked door 1 persoon

      2. Wow, dat is véél geld! Veel succes dan, en take it easy he, efkes enkel daar op focussen en dan komt het wel goed!!

        Like

  5. Interessant stukje. Ik heb geleerd om niet te veel hooi op mijn vork te nemen. Controle over mijn eigen agenda is voor mij erg belangrijk. Rust is nodig maar is niet genoeg om mij op te laden, ik moet ook zorgen voor voldoende kwaliteitsvolle prikkels. Het is niet altijd zo geweest maar op dit moment zit ik op drukke dagen in de gele zone en op rustige dagen in groen. Dat laatste is ook niet altijd ideaal, maar ik verkies het wel boven oranje.

    Geliked door 1 persoon

    1. O ja ik zou direct tekenen voor af en toe groen 😀 Kwaliteitsvolle prikkels, daar heb ik nog niet bij stilgestaan. Ik probeer tegenwoordig eender welke soort prikkels zoveel mogelijk te vermijden, anderzijds heb ik wel zo’n dingen nodig (zoals goede gesprekken, een museumbezoek, een documentaire kijken) maar die gaan er dus nu efkes niet meer bij… En da’s enorm spijtig.

      Like

  6. Nu ik dat mbti stresstype nog eens lees van ons denk ik toch “oh ja, dat is zooooo irritant” 😀 Mooie samenvatting, ik vooral benieuwd naar de volgende stap die we op het werk hierrond gaan zetten nu.

    Geliked door 1 persoon

  7. Klinkt superinteressant, en zoals je zegt: een wake-up call. Het feit dat je werkgever zoiets organiseert, is een teken dat ze er zich bewust van zijn, dat het een steeds belangrijker wordend iets is. Ik denk dat ik mezelf ook in de oranje zone zou zetten, al blijf ik keihard signalen negeren… De maatschappij zorgt voor hoge verwachtingen, op alle vlakken, en volgens mij moet er daar in de eerste plaats iets veranderen.
    En wij zijn hetzelfde MBTI-type! Volgens mij zit het in ons karakter: véél willen doen, de lat hoog leggen, niet tevreden zijn met ‘goed genoeg’…

    Geliked door 1 persoon

  8. Boeiend.
    Deze winter zeker ook in oranje gezeten door veel gezondheidsproblemen en zorgen in familie, maar mijn vakantie heeft echt suepr deugd gedaan en nu denk ikt och wel weer meer naar het geel te gaan. oef. Zoniet mocht ik van werk ook beroep doen op een burn-out coach (ik liep er net wat te vaak te huilen wellicht).

    We krijgen sowieso ook allemaal een burn-out halve dag training in september. Ik ben ook heel benieuwd.

    Succes met je rode vlaggetjes en het niet veeleisend zijn.

    Geliked door 1 persoon

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s